วัดพระพุทธบาท ราชวรมหาวิหาร

              วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร ตั้งอยู่ที่ตำบลขุนโขลน ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 28 กิโลเมตร มีทางเลี้ยวซ้ายก่อนถึงอำเภอพระพุทธบาทเข้าไปประมาณ 1 กิโลเมตร ปูชนียสถานที่สำคัญคือ "รอยพระพุทธบาท" ที่ประทับไว้บนแผ่นหินเหนือไหล่เขาสุวรรณบรรพต หรือเขาสัจจพันธคีรีลักษณะของรอยพระบาทคล้ายเท้าคน กว้าง 21 นิ้ว ยาว 5 ฟุต ลึก 11 นิ้ว ค้นพบในสมัยพระเจ้าทรงธรรม พระองค์ทรงเห็นว่าเป็นรอยพระบาทตามลักษณะ 108 ประการ จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างมณฑปชั่วคราว ครอบรอยพระบาทไว้ ต่อมาได้มีการสร้างต่อเติมกันอีกหลายสมัย ลักษณะของพระมณฑป เป็นอาคารรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส ประกอบเครื่องยอดรูปปราสาท 7 ชั้น มุงกระเบื้องเคลือบสีเขียว มีซุ้มบันแถลงประดับทุกชั้น มีเสาย่อมุมไม้สิบสอง ปิดทองประดับกระจกรับโดยรอบ ฝาผนังด้านนอกปิดทองประดับกระจกเป็นรูปเทพพนม มีพุ่มข้าวบิณฑ์ บานประตูพระมณฑปเป็นบันไดนาคสามสาย ซึ่งหมายถึง บันไดเงิน บันไดทอง และบันไดแก้ว ที่ทอดลงจากสวรรค์ หัวนาคที่เชิงบันไดหล่อด้วยทองสำริด เป็นนาค 5 เศียร บริเวณรอบมณฑปมีระฆังแขวนเรียงราย เพื่อให้ผู้ที่มานมัสการได้ตีเป็นการแผ่ส่วนกุศลแก่เพื่อนมนุษย์ทั้งหลาย พระอุโบสถ และพระวิหารต่างๆ ที่อยู่รายรอบ ล้วนสร้างตามแบบศิลปกรรมสมัยกรุงศรีอยุธยา และตอนต้นกรุงรัตนโกสินทร์ นอกจากนี้ในบริเวณวัดยังมี

       พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระพุทธบาท ซึ่งเป็นที่เก็บรวบรวมศิลปวัตถุอันมีค่ายิ่ง อาทิ เครื่องทรงสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม เครื่องลายครามสังคโลก เครื่องทองสำริดโบราณ ศาสตราวุธโบราณรอยพระพุทธบาทจำลอง ยอดมณฑปพระพุทธบาทเก่า พัดยศของพระสมัยต่างๆ และท่อประปาสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช และที่วัดพระพุทธบาทแห่งนี้จะมีงานเทศกาลนมัสการพระพุทธบาท ซึ่งปกติจัดให้มีปีละ 2 ครั้ง คือ ตั้งแต่ขึ้น 8 ค่ำ เดือน 3 จนถึงแรม 1 ค่ำ และตั้งแต่ขึ้น 8 ค่ำ เดือน 4 จนถึงแรม 1 ค่ำ

บ่อพรานล้างเนื้อ

           บ่อพรานล้างเนื้อ ตั้งอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกับวัดพระพุทธบาท มีลักษณะเป็นบ่อหินขนาดย่อม ภายหลังได้มีการเปลี่ยนแปลงก่อเสริมปากบ่อขึ้นใหม่ ที่บริเวณปากบ่อยังมีรอยเข่าคน ใกล้กับบริเวณบ่อนี้มีหินลาด และมีหลุมลึกลงไป มีขนาดเท่ากระป๋องนม น้ำที่ไหลจากหลุมนี้ถือกันว่าเป็นน้ำศักดิ์สิทธิ์ มีตำนานเล่ากันวาพรานบุญผู้พบรอยพระบาทเป็นผู้นำเนื้อมาล้างที่บ่อโดยได้คุกเข่า และก้มลงล้างเนื้อในบ่อ ส่วนหลุมขนาดกระป๋องนมนั้น คือ รอยปักหอกของพรานบุญ ในบ่อหินลาดนี้จะมีน้ำไหลออกมาไม่ขาดสาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งชาวจีนซึ่งพากันเดินทางมาจากที่ไกล ๆ เพื่อจะได้นำน้ำในบ่อนี้ไปบริโภค ซึ่งมีการเสี่ยงทายโยนสตางค์ลงไป หากผู้ใดโยนแล้วล้วงลงไป พบสตางค์นั้นจะเป็นคนมีบุญ

ถ้ำประทุน

       ถ้ำประทุน อยู่ที่ตำบลขุนโขลน ห่างจากพระพุทธบาทประมาณ 3 กิโลเมตร มีเจดีย์ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสร้างไว้เพื่อบรรจุพระบรมธาตุ ในบริเวณเดียวกันมีถ้ำมหาสนุก และถ้ำวิมานจักร

พระตำหนักธารเกษม


       พระตำหนักธารเกษม ตั้งอยู่ริมธารทองแดงห่างจากพระพุทธบาทไปทางทิศเหนือ ประมาณ 3 กิโลเมตร ลำธารทองแดงเกิด จากธารทองแดงในอำเภอพระพุทธบาท แล้วไหลไปทางอำเภอหนองโดน สองข้างลำธารมีต้นไม้ใหญ่ขึ้น ร่มรื่น บางแห่งมีต้นโศกอยู่เต็ม จึงเรียกว่า ธารโศก ในแผ่นดิน สมเด็จพระ- เจ้าปราสาททอง ทรงโปรด ภูมิประเทศในบริเวณนี้ จึงโปรดให้สร้างพระตำหนักขึ้น

สำนักสงฆ์ถ้ำกระบอก


      สำนักสงฆ์ถ้ำกระบอก ตั้งอยู่บริเวณเทือกเขาโปร่งปราบ ตำบลขุนโขลน ห่างจากตัวเมืองสระบุรีไปตามเส้นทางถนนพหลโยธิน ประมาณ 25 กิโลเมตร เป็นสถานที่รักษาคนไข้ติดยาเสพติดที่มีชื่อเสียง สำนักสงฆ์ถ้ำกระบอกนี้ แม่ชีเมี้ยน ปานจันทร์ เป็นผู้ก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2500 ต่อมาเมื่อแม่ชีเมี้ยนเสียชีวิตลง หลวงพ่อจำรูญ ปานจันทร์ ซึ่งเป็นหลานได้เป็นผู้ปฏิบัติภารกิจสืบต่อมา และได้รับรางวัล "แมกไซไซ" เมื่อวันที่ 10 กันยายน 2518

ถ้ำเทพนิมิตรธารทองแดง


        ถ้ำเทพนิมิตธารทองแดงอยู่ที่วัดพุคำบรรพต ตำบลพุคำจาน เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่อยู่ในถ้ำและในเทือกเขาได้พบโบราณวัตถุของมนุษย์สมัยหินใหม่ตอนปลาย มีลักษณะคล้าย หรือเหมือนกับที่ขุดค้นพบที่บ้านท่าแค บ้านดีลัง และซับจำปา ที่ลพบุรี สันนิษฐานว่ามนุษย์สมัยนั้นในบริเวณดังกล่าวอาจมีความสัมพันธ์กัน

ถ้ำพระธาตุ

        ถ้ำพระธาตุ อยู่ห่างจากวัดพระพุทธบาทไปทางทิศใต้ ประมาณ 8 กิโลเมตร ตั้งอยู่บนยอดเขาสูงประมาณ 100 เมตร เป็นถ้ำที่สวยงาม และภายในมีพระพุทธรูปประดิษฐานอยู่